Qızıl rəng, qalın tekstura, üzərində “evdə hazırlanmış bal” sözləri olan etiket və arı şəkli – ilk baxışdan hər şey tamamilə təbii görünür. Ancaq həqiqət budur ki, bazarda arılarla çox az əlaqəsi olan balların sayı getdikcə artır.
“Xəbərsiz” xəbər verir kii, mütəxəssislər illərdir ki, balın tez-tez saxtalaşdırıldığı, ucuz şərbətlərlə qarışdırıldığı və ya tamamilə fərqli keyfiyyət standartlarına malik ölkələrdən gətirildiyi barədə xəbərdarlıq edir.
“Saxta bal” necə hazırlanır?
Əsl arı bir kiloqram bal hazırlamaq üçün milyonlarla çiçəyi ziyarət etməlidir, lakin saxta bal istehsalçısına yalnız şəkər siropu lazımdır. Ən çox yayılmış saxtakarlıq forması əsl balın qarğıdalı, düyü və ya qlükoza siropları ilə qarışdırılmasını nəzərdə tutur ki, bu da istehsalın maya dəyərini, həm də məhsulun qida dəyərini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Belə “bal” inandırıcı görünə bilər: onun rəngi, tutarlılığı və qoxusu real şeyə bənzəyir, lakin təbii balın mürəkkəb, çiçəkli dadı yoxdur. Bəzi hallarda şərbət böyük miqdarda xaricdən gətirilir və sonra yerli zavodlar tərəfindən yerli məhsul kimi elan edilir.
Balın daha uzun müddət maye qalması üçün qızdırıldığı zaman vəziyyət daha da problemlidir ki, bu da fermentləri və faydalı maddələri məhv edir. Avropa agentlikləri tərəfindən təhlil edilən bəzi nümunələrdə antibiotiklərin, pestisidlərin və ya ağır metalların izləri aşkar edilmişdir – bu, balın sağlam arı ailələrindən gəlmədiyinin aydın göstəricisidir.
Evdə necə sınamaq olar
Balınızın həqiqi olub olmadığına əmin deyilsinizsə, evdə edə biləcəyiniz sadə testlər var:
- Su testi: Bir stəkan suya bir çay qaşığı balı qoyun. Əsl bal dibinə batacaq və yavaş-yavaş yayılacaq, saxta bal isə şərbət və əlavə su ehtiva etdiyi üçün dərhal əriyəcək.
- Damcı testi: Bir kağız parçasına bir az bal atın. Əgər hopdurulursa və nəm iz buraxırsa, ehtimal ki, seyreltilmişdir. Əsl bal qalın qalır və hopmur.
- Kristallaşma testi: Əgər bal bir neçə aydan sonra kristallaşmağa başlayırsa (daha qalın və dənəli olur), bu, əslində yaxşı bir əlamətdir – əsl balda baş verən təbii proses. Süni bal adətən maye qalır.
- Qoxu və dad testi: Əsl bal, toplandığı bitkilərin açıq-aydın ətirinə malikdir. Qoxu karamelə, spirtə bənzəyirsə və ya demək olar ki, heç bir dadı yoxdursa – bu təbii deyil.
Nəhayət, bir şeyi xatırlamağa dəyər: yaxşı bal yalnız dadlandırıcı deyil, həm də canlı məhsuldur – arıların, çiçəklərin və arıçıların əməyinin nəticəsidir. Beləliklə, etibarlı istehsalçıları seçin, etiketləri oxuyun və gözəl bir etiketə aldanmayın.
Səma Sevyarlı
