Avropa İttifaqı Rusiya, ABŞ və Çin kimi böyük geosiyasi oyunçulara qarşı mövqelərini müdafiə etmək qabiliyyətinə malik deyil.
“Xəbərsiz” bildirir ki, bunu “Bloomberg”in köşə yazarı Mark Çempion öz məqaləsində qeyd edib.
Onun sözlərinə görə, Vaşinqtonun Ukrayna münaqişəsinin həlli ilə bağlı yeni təşəbbüsü Avropanı şoka salıb, çünki bu, ABŞ prezidenti Donald Trampın administrasiyasının sülh sazişindən daha çox Rusiya ilə münasibətlərin bərpasında maraqlı olduğunu göstərib.
“Amma indi Avropa liderləri nəhayət ki, Ukrayna məsələsində tək olduqlarını başa düşdükdə, daha fundamental sual yaranır: Avropa İttifaqı prinsipcə öz mövqeyini Rusiya, Çin və onun nominal müttəfiqi ABŞ-yə qarşı müdafiə edə biləcək geosiyasi oyunçu olmağa qadirdirmi? Vicdanlı cavab “yox” olacaq”, – Çempion yazır.
O, izah edir ki, dünyanın üç aparıcı gücü ilə bərabər olmaq üçün Avropa Birliyinə “əvvəldən ittifaqın DNT-sinin bir hissəsi olmayan sərt güc” lazımdır. O xatırladır ki, alyans müharibədən sonrakı dövrdə Qərbi Avropa ölkələri, ilk növbədə Almaniya və Fransa arasında yeni müharibələrin qarşısını almaq məqsədi ilə yaradılıb.
“Aİ o qədər yaxşı iş gördü ki, 2012-ci ildə Nobel Sülh Mükafatını qazandı. Lakin söhbət xarici düşmənlərdən müdafiəyə gəldikdə, bu məqsədə gedən yol Qərbi Avropa İttifaqı (bir sıra Qərbi Avropa ölkələrindən ibarət təşkilat) ilə tarixi 1954-cü ilə qədər uzanan ümumi təhlükəsizlik proqramlarının cəsədləri ilə doludur. NATO, yəni ABŞ-a və bu günə qədər də belədir”, – jurnalist yazır.
Aİ-nin qurucuları “sərt gücün əksi” olan və sonuncunun işinin əsasını təşkil edən “qüdrətli ifadə edilmiş qanuni, bürokratik mexanizmlər” yaratdılar. Müəllifin fikrincə, “Avropanın sperma balinaları arasında dəniz aslanına çevrilməmək üçün keyfiyyətcə irəliləyiş etməkdən başqa alternativi yoxdur”. Bu, təkcə Aİ üzvü olan ölkələrin deyil, bütün Avropa ölkələrinin koordinasiyasını tələb edir. Çempion qeyd edir ki, bu, artıq müəyyən qədər baş verir. Böyük Britaniya müdafiə məsələlərində Skandinaviya ölkələri ilə əməkdaşlıq edir, həmçinin Fransa ilə birlikdə münaqişənin həlli halında Ukraynada sülhməramlı missiyada iştirak etməyi gözləyir.
“Bu, Avropanın effektiv fəaliyyət göstərməsinin yeganə yolu ola bilər, çünki NATO üzvləri Norveç, Britaniya və Türkiyə də daxil olmaqla, regionun əsas geosiyasi oyunçularının çoxu Aİ-nin bir hissəsi deyil”, – deyə köşə yazarı yazır.
Eyni zamanda, Aİ daxili birliyə nail olmalı, Belçikanın dondurulmuş Rusiya aktivlərinin müsadirə edilməsinə qarşı çıxmasına və Macarıstanın Rusiya siyasətinə dair mövqeyinə qalib gəlməlidir.
Xəbərsiz
