Xəbər verdiyimiz kimi, bu gün Bakının Xətai rayonunda yerləşən 147 saylı məktəb-liseydə müəllimlər kütləvi şəkildə dərsə girməyiblər.
Məlumata görə, narazılığa səbəb Sumqayıtda yerləşən 32 saylı məcburi köçkün məktəbinin direktorunun gözlənilmədən 147 saylı məktəbə direktor kimi təyin olunmasıdır.
Mövzu ilə bağlı “Xəbərsiz”ə danışan təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib ki, 147 saylı məktəb-liseydə baş verən kütləvi dərsə qatılmama hadisəsi, Azərbaycanda təhsil idarəçiliyində həm hüquqi, həm də sosial koordinasiyanın çatışmazlıqlarını göstərir.
“Statistik göstəricilər müəllim kollektivi ilə direktor arasındakı əməkdaşlığın məktəbin uğurlarında önəmli rol oynadığını sübut edir: son 5 il ərzində Vüsalə xanımın direktor əvəzi kimi rəhbərliyi dövründə məktəbin göstəriciləri orta məktəblərin performans göstəricilərindən 15–20% yüksək olub. Bu isə göstərir ki, qəfil təyinatların idarəetməyə mənfi təsiri mümkündür və dərs prosesini pozmaqla nəticələnə bilər”, deyə ekspert əlavə edib.
O, qeyd edib ki, Azərbaycan Respublikasının Məktəb Qanunu və Təhsil İşçilərinin Statusu haqqında qanun direktor təyinatının dövlət orqanları tərəfindən aparılmasını nəzərdə tutur. Lakin qanunda kollektivin rəyinin yalnız tövsiyə xarakterli olması, praktiki problemlərə yol açır.
“Sosial baxımdan, qəfil təyinat müəllim və şagirdlərdə psixoloji narahatlıq və etimadsızlıq yaradır, dərs keyfiyyətini müvəqqəti də olsa azaldır. Statistik olaraq, qəfil direktor dəyişikliklərindən sonra dərs iştirakında 8–12% azalma müşahidə olunub ki, bu da uzunmüddətli performansa mənfi təsir göstərə bilər”, – K. Əsədov bildirib.
Onun sözlərinə görə, dünya təcrübəsinə baxdıqda, Finlandiya və Kanadada direktor təyinatları dövlət orqanları tərəfindən həyata keçirilir, lakin kollektiv və valideyn rəyinin aktiv şəkildə nəzərə alınması prosesi yumşaldır və sosial gərginliyi azaldır. Azərbaycanda isə belə məsləhət mexanizmləri formal xarakter daşıyır, nəticədə idarəetmədə demokratik prinsiplərin tətbiqi zəifdir.
“Müsbət tərəf odur ki, Elm və Təhsil Nazirliyi təhsil sistemində idarəetməni optimallaşdırmaq və kadr keyfiyyətini artırmaq istiqamətində fəaliyyət göstərir. Lakin bu fəaliyyət müəllim kollektivi ilə koordinasiyanı tam təmin etmir. Nəticədə, dərs prosesinin pozulması və sosial narazılıqlar yaranır. Statistik müqayisələr göstərir ki, direktor dəyişikliklərindən sonra dərs iştirakının azaldığı məktəblərdə performans artımı digər məktəblərlə müqayisədə daha zəif olur”, – ekspert vurğulayıb.
Kamran Əsədov qeyd edib ki, tənqidi yanaşma onu göstərir ki, nazirliyin strategiyası həm hüquqi, həm də sosial perspektivdə tam balanslaşdırılmayıb. Kollektivin rəyini hüquqi baxımdan da nəzərə alma mexanizminin yaradılması, həm dərs prosesinin dayanıqlığını təmin edər, həm də idarəetmədə şəffaflığı gücləndirər. Qəfil təyinatlar yalnız nəticələrə deyil, həm də məktəbin sosial atmosferinə mənfi təsir göstərir ki, bu aspekt hələ tam həll olunmayıb.
Ekspert hesab edir ki, nazirliyin kadr siyasəti strateji baxımdan düzgün istiqamətdədir, lakin praktikada sosial konsultasiya mexanizmlərinin zəifliyi səbəbindən kollektiv narazılığı və dərs pozuntularının qarşısını almaq çətinləşir. Bu tənqid göstərir ki, hüquqi qərar və sosial harmoniyanın uzlaşdırılması hələ təkmilləşdirilməlidir.
Ziyafət Əlisoy
