Bu gün Azərbaycanın humanitar siyasətində baş verən dəyişiklik də diqqət çəkən mövzulardan biridir. Bir vaxtlar beynəlxalq humanitar və inkişaf proqramlarının əsas alıcılarından biri olan Azərbaycan son illərdə müxtəlif ölkələrə yardım göstərən donor kimi çıxış edir.
EDnews xəbər verir ki, bu dəyişiklik bir neçə mərhələdən keçib. Azərbaycanın iqtisadi imkanlarının artması, enerji ixracından əldə olunan gəlirlər, dövlət maliyyəsinin genişlənməsi və xarici siyasətdə çoxtərəfli əməkdaşlığın güclənməsi ölkənin beynəlxalq yardım imkanlarını artırıb.
Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, ölkə müxtəlif dövrlərdə təxminən 130 ölkəyə səhiyyə, təhsil, texniki və humanitar yardım göstərib.
Bu proses xüsusilə COVID-19 pandemiyası dövründə sürətləndi. Azərbaycan pandemiya ilə mübarizə çərçivəsində 80 ölkəyə maliyyə və humanitar dəstək göstərdiyini açıqlayıb. Bundan başqa, 14 ölkəyə 1 milyon doza peyvənd təklif edildiyi bildirilib.
Azərbaycanın donor ölkə kimi mövqeyinin digər nümunəsi Türkiyədə 2023-cü ildə baş verən dağıdıcı zəlzələlər oldu. Azərbaycan ilk günlərdən xilasedici və tibbi qruplar göndərdi, humanitar yük çatdırdı və maliyyə yardımı göstərdi.
Ukrayna müharibəsi də Azərbaycanın humanitar donor rolunun başqa nümunəsidir. 2022-ci ilin aprelində Azərbaycan Ukrayna və Moldovadakı ukraynalı məcburi köçkünlər üçün ümumilikdə 27,6 milyon manatlıq, 720 ton ağırlığında humanitar yardım göndərmişdi.
Daha sonra yardımın həcmi artdı. 2022-ci ilin sonuna Azərbaycan Ukraynaya göstərdiyi humanitar yardımın ümumi dəyərinin təxminən 30 milyon manata çatdığını açıqladı. Elektrik enerjisinin bərpası üçün transformatorlar və generatorlar da göndərildi.
Pandemiya dövründə Azərbaycan yalnız ikitərəfli yardım göstərməklə kifayətlənmədi. Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi çərçivəsində qlobal təşəbbüslər irəli sürdü, BMT Baş Assambleyasının COVID-19 üzrə xüsusi sessiyasının keçirilməsinə təşəbbüs göstərdi və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına 10 milyon dollar könüllü maliyyə töhfəsi verdi.
Burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, donor ölkəyə çevrilmək yalnız pul göndərmək demək deyil. Azərbaycan son illərdə səhiyyə, təhsil, mina fəaliyyəti, fövqəladə hallar və təbii fəlakətlər üzrə müxtəlif layihələrdə iştirak edib.
Beləliklə, Azərbaycanın donor ölkəyə çevrilməsi iqtisadi imkanların artması ilə yanaşı, xarici siyasətdə humanitar diplomatiyanın da daha görünən istiqamətə çevrilməsi ilə bağlıdır. Ölkə artıq yalnız yardım alan tərəf deyil, böhran zamanı yardım göstərən dövlətlər sırasında yer almağa çalışır.
Ziyafət Əlisoy
